Heb je een asbestinventarisatierapport in handen, dan zie je bij elke asbestbron een getal staan: risicoklasse 1, 2 of 2A. Dat getal bepaalt wie het asbest mag verwijderen, welke beschermende maatregelen nodig zijn en dus ook een flink deel van de kosten. In dit artikel lees je wat de risicoklassen betekenen, hoe ze worden bepaald, waarom je soms nog "risicoklasse 3" tegenkomt en wat er verandert als het nieuwe vergunningstelsel voor asbest ingaat.
Wat is een risicoklasse bij asbest?
Een risicoklasse geeft aan hoeveel asbestvezels er naar verwachting vrijkomen terwijl het asbest wordt verwijderd. Het gaat dus om het risico van de werkzaamheden, niet alleen om het materiaal zelf.
De maatstaf is de wettelijke grenswaarde uit het Arbobesluit: 2.000 asbestvezels per m³ lucht, gemiddeld over een werkdag van acht uur. Sinds 1 januari 2017 tellen chrysotiel (wit asbest) en amfibool asbest, zoals crocidoliet (blauw) en amosiet (bruin), daarbij samen mee. Blijft de verwachte blootstelling onder die grens, dan is het klasse 1. Gaat ze erover, dan is het klasse 2 of 2A.
Een gevolg daarvan is dat hetzelfde materiaal in verschillende klassen kan vallen. Intacte golfplaten die je in hun geheel losschroeft, geven veel minder vezels af dan verweerde platen die breken of afgebroken moeten worden.
De risicoklassen 1, 2 en 2A op een rij
Kort gezegd: klasse 1 is een laag risico met lichtere eisen, klasse 2 en 2A zijn voorbehouden aan gecertificeerde asbestverwijderaars.
| Risicoklasse 1 | Risicoklasse 2 | Risicoklasse 2A | |
|---|---|---|---|
| Blootstelling | Onder de grenswaarde | Op of boven de grenswaarde | Boven de grenswaarde, met amfibole vezels |
| Wie mag verwijderen | In bepaalde gevallen een niet-gecertificeerd bedrijf of een particulier | Alleen een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf | Alleen een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf |
| Maatregelen | Beperkt: nat werken, in het geheel verwijderen, goed verpakken | Afgeschermde werkruimte, adembescherming, decontaminatie | Strengere variant van klasse 2 |
| Eindcontrole | Visuele controle | Eindbeoordeling door een onafhankelijk, geaccrediteerd laboratorium | Eindbeoordeling door een onafhankelijk, geaccrediteerd laboratorium |
| Typische voorbeelden | Losse asbestcementplaat, kachelkoord dat in zijn geheel wordt verwijderd | Golfplaten van een dak, leidingisolatie, ingebouwd rookkanaal | Toepassingen met blauw of bruin asbest, zoals bepaalde isolatie en spuitasbest |
De voorbeelden zijn indicatief. De Arbeidsinspectie noemt bijvoorbeeld een golfplatendak en leidingisolatie als werk in klasse 2, maar welke klasse in jouw situatie geldt, staat alleen in het inventarisatierapport.
Waarom bestaat risicoklasse 3 niet meer?
Risicoklasse 3 heet sinds 1 januari 2017 risicoklasse 2A. De regels zijn met die wijziging inhoudelijk aangepast, maar de belangrijkste reden voor de nieuwe naam was dat "3" de indruk wekte dat het altijd om zwaarder werk ging dan klasse 2. Dat klopte niet: de klasse is bedoeld voor amfibool asbest, waarvoor eigen eisen gelden.
Op websites en in oudere rapporten zie je klasse 3 nog regelmatig staan. In de praktijk zien we ook dat mensen schrikken van een "2A" in hun rapport en denken dat het om iets uitzonderlijks gaat. Dat hoeft niet; het betekent vooral dat de saneerder volgens een striktere werkwijze werkt.
Wie bepaalt de risicoklasse?
Het gecertificeerde asbestinventarisatiebureau bepaalt de risicoklasse en zet die per bron in het rapport. Het bureau gebruikt daarvoor SMA-rt, het landelijke rekenmodel dat op basis van het soort asbest, de staat van het materiaal en de werkmethode inschat hoeveel vezels er vrijkomen.
Een bedrijf dat asbest gaat verwijderen, moet volgens het Arbobesluit eerst weten in welke risicoklasse het werkt. Daarom begint vrijwel elke sloop of verbouwing in een gebouw van vóór 1994 met een inventarisatie. Wanneer die verplicht is en wat ze kost, lees je in ons artikel over de asbestinventarisatie.
Tip: controleer bij een offerte voor sanering of de saneerder uitgaat van dezelfde risicoklasse en dezelfde hoeveelheid als het rapport. Verschillen daarin verklaren vaak grote prijsverschillen tussen offertes.
Wie mag asbest verwijderen in welke risicoklasse?
In risicoklasse 2 en 2A mag alleen een bedrijf met een procescertificaat asbestverwijdering het werk doen. Je controleert dat in het register van Ascert.
Bij risicoklasse 1 geldt nu geen certificeringsplicht vanuit de arboregels. Toch mag niet iedereen klasse 1-asbest zomaar weghalen. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) schrijft voor dat asbest vóór de sloop door een gecertificeerd bedrijf wordt verwijderd, met een beperkt aantal uitzonderingen. Denk aan rem- en frictiemateriaal, pakkingen en verwarmingstoestellen die in hun geheel worden verwijderd.
Voor particulieren is er een aparte uitzondering: je mag zelf maximaal 35 m² geschroefde platen met hechtgebonden asbest, vloertegels of niet-gelijmde vloerbedekking uit je eigen woning halen. Opdelen om onder die grens te blijven mag niet. Wat wel en niet mag, staat in zelf asbest verwijderen.
Wat betekent de risicoklasse voor de kosten en planning?
Hoe hoger de risicoklasse, hoe meer maatregelen en dus hoe hoger de kosten. Bij klasse 2 en 2A komen er een afgeschermde werkruimte, een decontaminatie-unit, adembescherming en een onafhankelijke eindbeoordeling bij.
Wat de prijs verder bepaalt:
- Hoeveelheid en soort materiaal. Een paar meter kit is iets anders dan een volledig dak of een kelder vol leidingisolatie.
- Binnen of buiten. Binnen is na het verwijderen een eindbeoordeling met luchtmeting nodig; buiten volstaat een visuele inspectie.
- Bereikbaarheid. Werken op hoogte of in kruipruimtes kost meer tijd.
- Minimumtarief. Ook voor een kleine klus rekenen saneerders voorbereiding, melding en afvoer mee.
Ook de planning hangt aan de klasse. Asbest wordt als eerste verwijderd, vóór het gewone sloopwerk. Het werk is meldplichtig: de sloopmelding gaat minstens vier weken vooraf naar de gemeente, en het verwijderingsbedrijf meldt het werk daarnaast vooraf bij de Arbeidsinspectie. Pas na de eindbeoordeling en vrijgave mag de sloop verder. Hoe de melding werkt, lees je in sloopmelding of omgevingsvergunning.
Wat verandert er met het nieuwe vergunningstelsel in 2027?
Door een nieuwe Europese asbestrichtlijn krijgt elk bedrijf dat asbest verwijdert een vergunningplicht, ook bij werk met een laag risico. De Eerste Kamer stemde op 22 september 2026 in met de wetswijziging; de nieuwe regels gaan naar verwachting in maart 2027 in.
Wat er volgens de rijksoverheid verandert:
- Drie soorten vergunningen. Beperkt (bijvoorbeeld voor kitranden), basis (bijvoorbeeld voor asbestdaken) en uitgebreid (bijvoorbeeld voor stucwerk of isolatie). Hoe zwaarder het werk, hoe zwaarder de vergunning.
- Een nieuw systeem voor inventarisatie. De inventariseerder legt in het nieuwe systeem SMART-ns vast om welk asbest het gaat; daaruit volgt welk vergunningtype nodig is.
- De huidige risicoklassen vervallen. Volgens de kamerbrief van juni 2026 stopt het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) en komen daarmee de bestaande risicoklassen te vervallen.
- Overgangsregeling. Bedrijven met een bestaand certificaat kunnen daarmee een vergunning aanvragen; voor werk dat al gemeld of gestart is, geldt een overgangsperiode.
Voor jou als opdrachtgever betekent dit: tot de invoering gelden de risicoklassen zoals hierboven beschreven. Start je project rond de overgang, vraag de saneerder dan onder welke regels het werk valt.
Hoe MvS hiermee omgaat
MvS verwijdert zelf geen asbest. Met onze asbest signalering letten we vóór en tijdens het werk op verdachte materialen, vragen we naar het inventarisatierapport en schakelen we waar nodig een gecertificeerde saneerder in. Stuiten we tijdens een renovatiesloop onverwacht op verdacht materiaal, dan stoppen we op die plek en gaan we pas verder na onderzoek of vrijgave. Twijfel je zelf over een materiaal, kijk dan eerst in asbest herkennen in huis.
Ons advies
De risicoklasse is geen detail in een rapport, maar de basis voor wie het werk mag doen, hoe veilig het gebeurt en wat het kost. Laat de klasse altijd vaststellen door een gecertificeerd bureau, vergelijk offertes op basis van dezelfde klasse en hoeveelheid, en plan de sanering vóór het sloopwerk in. Zit je in de voorbereiding van een verbouwing of sloop? Vraag een vrijblijvende offerte aan; we denken mee over de volgorde en stemmen af met de saneerder.
Veelgestelde vragen
Bestaat risicoklasse 3 nog?
Nee. Sinds 1 januari 2017 heet de oude risicoklasse 3 'risicoklasse 2A'. De naam is veranderd omdat '3' ten onrechte suggereerde dat die klasse altijd zwaarder was dan klasse 2. Kom je in een oud rapport nog klasse 3 tegen, laat het dan actualiseren.
Mag ik asbest in risicoklasse 1 zelf verwijderen?
Niet automatisch. Als particulier mag je alleen de materialen uit de wettelijke uitzondering zelf weghalen, zoals maximaal 35 m² geschroefde hechtgebonden platen of losliggende vloertegels. Valt je situatie daarbuiten, dan heb je een bedrijf nodig, ook als het rapport klasse 1 vermeldt.
Kan de risicoklasse veranderen tijdens het werk?
Ja. De klasse hoort bij een bepaalde werkmethode. Breken platen onverwacht of blijkt het materiaal slechter dan gedacht, dan kan de blootstelling hoger uitvallen. Dan moet het werk stoppen en wordt opnieuw beoordeeld welke maatregelen nodig zijn.
Staat de risicoklasse altijd in het inventarisatierapport?
Ja. Een gecertificeerd inventarisatiebureau vermeldt per asbestbron de risicoklasse voor het verwijderen. Op basis daarvan bepaalt de saneerder zijn werkwijze en maakt hij zijn offerte.
Wat verandert er voor particulieren in 2027?
De nieuwe vergunningplicht richt zich op bedrijven die asbest verwijderen. Over de regels voor particulieren die zelf een kleine hoeveelheid weghalen, zijn bij de huidige informatie geen wijzigingen aangekondigd. Check vlak voor je klus de actuele regels bij je gemeente.
Bronnen
- Asbestverwijdering – Nederlandse Arbeidsinspectie
- Verwijderen asbest: regels in het Bbl – IPLO
- Regels rond het werken met asbest – IPLO
- Staatsblad 2016, 340: wijziging risicoklassen en grenswaarde asbest
- Vergunningplicht voor asbestverwijderaars – Rijksoverheid
- IPLO Update Asbest en LAVS, 28 september 2026
- Kamerbrief vergunningplicht asbestwerkzaamheden (8 juni 2026) – Tweede Kamer