Asbest herkennen in huis: waar zit het en hoe zie je het?

Wie een ouder huis koopt of gaat verbouwen, krijgt vroeg of laat de vraag: zit hier asbest? Het lastige is dat asbest zich niet aankondigt. Het zit verwerkt in gewone bouwmaterialen die er onschuldig uitzien. In dit artikel lees je in welke woningen je alert moet zijn, op welke plekken asbest het vaakst voorkomt, aan welke kenmerken je verdacht materiaal herkent en wat je doet als je twijfelt.

In welke woningen kan asbest zitten?

Asbest kan zitten in elk gebouw dat vóór 1994 is gebouwd of verbouwd. Het bouwjaar is daarom de eerste en belangrijkste filter.

Asbest werd in Nederland vooral na de Tweede Wereldoorlog tot in de jaren tachtig volop gebruikt, omdat het sterk, brandwerend en goedkoop was. Sinds 1 juli 1993 is het beroepsmatig toepassen en verkopen ervan nagenoeg verboden. Daarom geldt in de regelgeving dat bouwwerken van vóór 1994 verdacht zijn. Voor sloopwerk aan een (deel van een) bouwwerk dat na 1 januari 1994 is gebouwd, is een asbestinventarisatie niet verplicht.

Let op: een huis uit 2000 met een aanbouw of schuur uit de jaren zeventig is voor dat deel gewoon een verdacht pand. Andersom kan een jaren-60-woning die al eens grondig is gerenoveerd grotendeels asbestvrij zijn. Het gaat om de leeftijd van het materiaal, niet alleen van het huis.

Waar zit asbest in huis?

Asbest zit het vaakst in plaatmateriaal, vloerbedekking, lijm, kit en isolatie rond warmtebronnen. Hieronder de plekken die we in de praktijk het meest tegenkomen, met waar je op kunt letten.

Plek	Mogelijk asbesthoudend materiaal	Waar je op let
Dak schuur, garage of carport	Golfplaten van asbestcement	Grijs, hard, wafelpatroon aan de onderkant, geen NT-code
Gevel, boeiboord, dakoverstek	Vlakke gevelplaten, onderdakplaten	Harde, grijze platen, vaak geschilderd
Vensterbanken	Asbestcement vensterbanken	Grijs of geschilderd, zwaar en hard
Vloer	Vinyltegels, vinylzeil met vilten rug	Harde, glimmende tegels van ca. 30 × 30 cm, zwarte lijmresten
Onder tegels	Tegellijm en bitumineuze lijm	Zwarte of donkere lijmlaag
Rond cv-ketel, kachel, meterkast	Brandwerende platen, zachtboard	Zachte, lichtere platen die vezelig aanvoelen
Leidingen in kelder of kruipruimte	Leidingisolatie	Witte of grijze omhulling, soms brokkelig
Schoorsteen en rookkanaal	Rookkanaal, kachelpijp, afdichtingskoord	Grijze buis of touwachtig koord
Kozijnen en ramen	Kit, stopverf, plaatmateriaal in borstwering	Harde, oude kit en vulplaten onder ramen
Afvoer en hemelwater	Regenpijpen, goten, afvoerbuizen	Grijze buizen zonder kunststof uitstraling
Tuin	Bloembakken, beschoeiing, tuinafscheiding	Grijze, cementachtige bakken en platen

Hoe herken je asbest aan het materiaal?

Je kunt asbest niet met zekerheid herkennen aan het uiterlijk, maar er zijn wel duidelijke signalen die materiaal verdacht maken.

• Vezelige structuur. Asbesthoudend materiaal heeft vaak een vezelachtige structuur, al is die bij hechtgebonden asbest nauwelijks te zien.
• Kleur. Wit asbest is meestal wit tot lichtgrijs; bruin asbest is lichtbruin tot geelachtig en lijkt op zacht board.
• Wafelpatroon. Asbestcement golfplaten hebben vaak een ruitjes- of wafelpatroon aan de onderkant.
• Codes op golfplaten. Asbestvrije platen zijn vaak gemerkt met NT, AF, AFM, NA, AP of AV. De codes AT, NF en CAF wijzen op asbesthoudend materiaal.
• Vloertegels. Harde, licht glimmende vinyltegels met zwarte lijmresten in de voegen zijn verdacht, zeker als ze tussen ongeveer 1960 en 1983 zijn gelegd.
• Gewicht en hardheid. Asbestcement is zwaar, hard en klinkt dof als je erop tikt.

Hechtgebonden of niet-hechtgebonden: waarom maakt het uit?

Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels stevig vast in een ander materiaal, zoals cement. Bij niet-hechtgebonden asbest zitten ze los en komen ze veel makkelijker vrij.

Golfplaten, vensterbanken en vinyltegels zijn meestal hechtgebonden. Zolang ze heel zijn, geven ze weinig vezels af. Zachte brandwerende platen, spuitasbest en sommige leidingisolatie zijn niet-hechtgebonden en daardoor veel riskanter.

Belangrijk om te weten: hechtgebonden asbest kan door verwering of beschadiging veranderen in niet-hechtgebonden asbest. Een asbestdak dat jarenlang aan weer, wind en mos is blootgesteld, of een plaat die gebroken is, verdient dus meer zorg dan een gave plaat binnenshuis.

Waarom is asbest gevaarlijk?

Asbest is gevaarlijk wanneer je de vezels inademt. Dat gebeurt vooral bij boren, zagen, breken of schuren, of als het materiaal sterk verweerd is.

Volgens de Rijksoverheid kan blootstelling aan asbest leiden tot mesothelioom (kanker van het long- of buikvlies), longkanker, asbestose (stoflongen), strottenhoofdkanker en eierstokkanker. Het verraderlijke is dat het tientallen jaren kan duren voordat er klachten ontstaan. Je merkt op het moment zelf dus niets.

Daarom zien we in de praktijk dat de meeste risico's niet ontstaan door het asbest dat er rustig zit, maar door goedbedoeld klussen: even een gat boren in een plaat in de meterkast, een vensterbank eruit breken of oude vloertegels loswrikken met een beitel.

Wat doe je als je asbest vermoedt?

Stop direct met klussen op die plek en laat het materiaal met rust. Daarna heb je een paar opties, afhankelijk van wat je van plan bent.

1. Stop en beoordeel de staat. Is het materiaal heel, of is het gebroken, verweerd of brokkelig? Bij beschadigd materiaal: houd de ruimte gesloten en maak niets schoon met een stofzuiger.
2. Laat een monster onderzoeken. Voor één los verdacht materiaal kun je een monster laten analyseren door een geaccrediteerd laboratorium. Dat kost indicatief € 25 tot € 50 per monster.
3. Laat een asbestinventarisatie doen. Ga je slopen of verbouwen in een woning van vóór 1994, dan is een asbestinventarisatie door een gecertificeerd bureau in de regel verplicht. Die kost voor een gewone woning meestal enkele honderden euro's.
4. Laat verwijderen door een specialist. Asbest dat niet onder de regels voor particulieren valt, moet door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf worden verwijderd.

Particulieren mogen onder strikte voorwaarden zelf asbest verwijderen: maximaal 35 m² hechtgebonden asbest uit hun woning, zoals geschroefde golfplaten of losliggende vloertegels die in zijn geheel los te halen zijn. Breken of zagen mag niet, het materiaal moet verpakt en gemarkeerd worden afgevoerd en je moet vooraf een sloopmelding doen bij de gemeente. Wanneer een melding nodig is en wanneer een vergunning, lees je in sloopmelding of omgevingsvergunning. Wat je verder moet doen na een vondst, staat in asbest in mijn huis: wat nu?.

Asbest en sloopwerk: hoe wij ermee omgaan

Bij sloopwerk in een woning van vóór 1994 is het asbestinventarisatierapport het startpunt: daarin staat waar asbest zit en wat eerst weg moet. Komen we tijdens het werk toch verdacht materiaal tegen dat niet in het rapport staat, dan stoppen we op die plek.

MvS verwijdert zelf geen asbest. Met onze asbest signalering herkennen we verdachte materialen en begeleiden we je naar een gecertificeerde asbestsaneerder. Pas als die klaar is en het gebied is vrijgegeven, gaan wij verder met bijvoorbeeld een renovatiesloop of het weghalen van een oude keuken. Zo voorkom je dat je planning halverwege stilvalt.

Ons advies

Woon je in een huis van vóór 1994, ga er dan van uit dat er ergens asbest kan zitten, vooral in plaatmateriaal, vloertegels, lijm en rond warmtebronnen. Laat onbeschadigd materiaal met rust, en laat het onderzoeken voordat je gaat boren, breken of slopen. Je ogen geven een vermoeden, maar alleen een laboratorium geeft zekerheid.

Sta je op het punt te gaan verbouwen en wil je weten wat er bij de sloop komt kijken? Vraag een vrijblijvende offerte aan, dan nemen we het asbestvraagstuk direct mee in de planning.