Een dak slopen is werk aan de rand van een gebouw, op een ondergrond die steeds zwakker wordt naarmate je verder komt. Pannen gaan eraf, panlatten worden losgetrokken, dakbeschot verdwijnt en ineens loop je op balken boven een open zolder. In dit artikel lees je wat de wet zegt over werken op hoogte, welke maatregelen bij daksloop echt nodig zijn, waarom een ladder of valgordel vaak niet de oplossing is en hoe je als opdrachtgever controleert of een sloopbedrijf dit goed regelt.
Waarom is werken op hoogte het grootste risico bij daksloop?
Vallen is in Nederland het meest voorkomende type ernstig arbeidsongeval, en bij daksloop komen alle valrisico's samen. Uit de Monitor arbeidsongevallen 2024 van de Nederlandse Arbeidsinspectie blijkt dat 35% van de onderzochte meldingsplichtige ongevallen een val was; achttien daarvan liepen dodelijk af.
Bij daksloop zijn er drie manieren om te vallen. Over de dakrand, door een opening in het dak, en door het dak heen. Die laatste wordt vaak onderschat. Oude golfplaten, lichtstraten, dakkoepels en verrot dakbeschot zien er stevig uit, maar houden het gewicht van een persoon niet. Volgens de branchefactsheet van Volandis is het bezwijken van een dak of vloer goed voor 18% van de ernstige valongevallen.
Daar komt bij dat een dak tijdens de sloop voortdurend verandert. Wat vanochtend een dicht dakvlak was, is 's middags een raamwerk van sporen. Veiligheid bij daksloop is dus geen kwestie van één keer een hek plaatsen, maar van een vaste werkvolgorde.
Wat zegt de wet over valgevaar?
Artikel 3.16 van het Arbobesluit bepaalt dat er in elk geval valgevaar is bij 2,5 meter valhoogte of meer, bij openingen in vloeren en bij risicoverhogende omstandigheden. Is er valgevaar, dan moet de werkgever maatregelen nemen.
De belangrijkste punten uit het artikel op een rij:
| Onderwerp | Wat de regel zegt |
|---|---|
| Wanneer valgevaar? | Altijd bij 2,5 meter of meer, bij vloeropeningen en bij risicoverhogende omstandigheden (zoals vallen op uitstekende delen, in water of in verkeer) |
| Eerste keus | Een veilige steiger, stelling, bordes of werkvloer, of doelmatige hekwerken en leuningen |
| Eis aan leuningen | Minimaal 1 meter boven het werkvlak beveiliging bieden |
| Als dat niet kan | Vangnetten, veiligheidsgordels met vanglijnen of andere technische middelen met minstens dezelfde bescherming |
| Rangorde | Collectieve bescherming gaat altijd voor individuele bescherming |
Twee details maken bij daken veel uit. Bij een hellend dak telt volgens de branche-afspraken het hoogste punt als valhoogte, niet de goot. En de 2,5 meter is geen veilige grens: de Gezondheidsraad wijst erop dat ook vallen van minder hoogte regelmatig tot blijvend letsel leidt. Ook het dak van een aanbouw of garage verdient dus serieuze maatregelen.
Of het project daarnaast een V&G-plan nodig heeft, hangt af van de omvang en de risico's. Dat lees je in ons artikel over het V&G-plan bij sloopwerk.
Welke valbeveiliging is nodig bij het slopen van een dak?
Bij daksloop werk je volgens een vaste volgorde: eerst het gevaar wegnemen, dan collectieve beveiliging en pas als laatste persoonlijke valbeveiliging. Dit heet de arbeidshygiënische strategie.
- Veilige werkplek en toegang. Een gevelsteiger langs de dakrand is bij daksloop meestal de beste oplossing. De steiger is tegelijk werkplek, toegang en randbeveiliging, en vangt losraken materiaal op.
- Tijdelijke randbeveiliging. Op platte daken wordt vaak een klem- of contragewichtsysteem langs de rand geplaatst. Voor hellende daken bestaan systemen die volgens de norm NEN-EN 13374 zijn ingedeeld in klasse A, B en C, waarbij klasse C bedoeld is voor de steilste daken. Kies dus een systeem dat bij de dakhelling past.
- Markering op afstand. Werk je verder dan 4 meter van de dakrand of een opening, dan volstaat volgens de branche-arbocatalogus een duidelijke markering of afzetting.
- Afdekken van openingen. Lichtkoepels, sparingen en gaten die tijdens de sloop ontstaan, worden dichtgezet of afgezet. Breekbare platen krijgen loopplanken of worden van onderaf beveiligd.
- Vangnetten. Bij hallen en loodsen hangen vangnetten onder het dak als je niet anders kunt dan op of tussen de platen werken.
- Persoonlijke valbeveiliging. Een harnas met lijn is pas het sluitstuk, als het niet anders kan.
Let op: een valgordel met lijn en valdemper werkt alleen als er genoeg vrije ruimte onder je is. Volgens Volandis is dat in een gangbare opstelling ongeveer 6,5 meter. Op een laag dak of aanbouw raak je dus eerst de grond. Daar is gebiedsbegrenzing beter: een korte vaste lijn die voorkomt dat je überhaupt bij de rand komt.
Mag je een ladder gebruiken bij daksloop?
Een ladder is bij daksloop bedoeld als toegang, niet als werkplek. De wet staat werken vanaf een ladder alleen toe als het risico gering is en het werk kort duurt, of als de situatie niets anders toelaat.
De branche heeft dat concreet gemaakt in het A-blad Ladders: maximaal één uur opgeteld per persoon per dag op een ladder, geen gereedschap of materiaal zwaarder dan 10 kilo, nooit hoger staan dan 7,5 meter en niet buiten werken bij windkracht 6 of hoger, vorst of gladheid. Dakpannen afhalen, bitumen lossnijden of een boeiboord afbreken valt daar dus vrijwel nooit onder.
Een veelgemaakte fout is de ladder gebruiken om "even" de goot of een boeideel te verwijderen. Juist daar sta je met zware delen in je handen aan de rand van het dak. Een rolsteiger of hoogwerker is dan veiliger en werkt sneller.
Hoe pak je een veilige daksloop aan?
Een veilige daksloop begint vóór de eerste dakpan eraf gaat, met een goede opname en een vaste werkvolgorde. In de praktijk ziet dat er zo uit:
- Opname en risico's in kaart. Hoogte, dakhelling, ondergrond, draagkracht, bereikbaarheid, leidingen, zonnepanelen en mogelijke asbest.
- Asbest eerst. Bij een dak van vóór 1994 kan asbest zitten in golfplaten, leien, dakbeschot of boeidelen. Die platen zijn vaak ook breekbaar. Asbest moet eerst door een gecertificeerd bedrijf worden verwijderd. MvS saneert zelf geen asbest, maar zorgt via asbest signalering dat het juiste bureau het onderzoekt en verwijdert. Lees ook waarom zelf asbest verwijderen bij daken meestal niet mag.
- Beveiliging opbouwen. Steiger of randbeveiliging plaatsen, openingen afdekken, de zone rond het pand afzetten.
- Afvoerroute regelen. Een stortkoker naar de container of een bouwlift voorkomt dat materiaal naar beneden wordt gegooid.
- Van boven naar beneden slopen. Eerst pannen of grind, dan bedekking en latten, daarna pas beschot en constructie. Zo blijft er zo lang mogelijk een loopbare ondergrond.
- Dagelijks controleren. Na elke werkdag is de situatie anders. Randbeveiliging en afdekkingen worden opnieuw gecheckt, zeker na wind of regen.
Wat de verschillende onderdelen van een daksloop kosten, lees je in ons artikel wat kost een dak slopen.
Waar let je op als opdrachtgever?
Als opdrachtgever ben je niet degene die het dak op gaat, maar je kiest wel wie dat doet. Een goede offerte laat zien hoe het bedrijf het valgevaar aanpakt.
Let op deze punten:
- Staan de veiligheidsmaatregelen in de offerte? Steiger, randbeveiliging of hoogwerker horen erin te staan. Een gevelstelling huren kost al snel vanaf € 170 per dag, dus een opvallend lage prijs zonder steiger is een signaal.
- Is het bedrijf VCA-gecertificeerd? Dat zegt iets over hoe structureel er met veiligheid wordt omgegaan. Wat het certificaat wel en niet betekent, lees je in VCA-gecertificeerd sloopbedrijf.
- Is asbest onderzocht? Bij oudere daken hoort de vraag naar een asbestinventarisatie bij de eerste afspraak.
- Hoe gaat het afval naar beneden? Vraag naar de afvoerroute en de afzetting rond je woning, zeker als er buren of een stoep naast liggen.
- Wat gebeurt er bij slecht weer? Een serieus bedrijf stopt bij harde wind of gladheid en dekt het dak dan tijdelijk af.
Klus je zelf aan je eigen schuur of garage? De Arbowet geldt dan niet voor jou, maar de zwaartekracht wel. Gebruik dezelfde regels als minimum en werk nooit alleen op een dak.
Ons advies
Werken op hoogte is bij daksloop het grootste risico, en dat los je op met de juiste volgorde: eerst asbest en zwakke plekken in kaart, dan steiger of randbeveiliging van minimaal 1 meter hoog, en pas als laatste persoonlijke valbeveiliging. Een ladder is alleen de weg naar boven.
Wil je een dak laten slopen door een VCA-gecertificeerd bedrijf dat de beveiliging vanaf het begin meeneemt in de planning? Bekijk onze aanpak voor daksloop of stuur ons een paar foto's met de afmetingen en hoogte van het dak. Dan ontvang je binnen 24 uur een vrijblijvende offerte.
Veelgestelde vragen
Is valbeveiliging ook verplicht onder de 2,5 meter?
Ja, als er risicoverhogende omstandigheden zijn, zoals vallen op uitstekende delen, in water of op een weg met verkeer, of als er openingen in de vloer zijn. De Gezondheidsraad benadrukt bovendien dat 2,5 meter geen veilige grens is: ook een lage val kan ernstig letsel geven.
Gelden de Arboregels ook als ik als particulier zelf mijn schuurdak sloop?
De Arbowet geldt voor werkgevers en werknemers, niet voor een particulier die aan zijn eigen woning klust. Het valgevaar is natuurlijk precies hetzelfde. Neem de regels daarom als minimum: werk vanaf een steiger of met randbeveiliging en ga nooit alleen het dak op.
Wie is verantwoordelijk als er bij mijn daksloop iets misgaat?
De werkgever van de mensen op het dak is verantwoordelijk voor veilige werkomstandigheden. Als particuliere opdrachtgever gaan de verplichtingen uit de bouwprocesbepalingen over op de aannemer. Kies daarom een bedrijf dat aantoonbaar veilig werkt, bijvoorbeeld met een VCA-certificaat.
Mag je bij harde wind op een dak werken?
Er is geen vaste windgrens in de wet voor dakwerk, maar wind maakt werken aan de dakrand, met platen en met losse materialen gevaarlijk. In de praktijk stoppen professionele bedrijven met dakwerk bij harde wind, regen of gladheid, en ligt er voor ladderwerk buiten een branchegrens bij windkracht 6.
Hoe wordt sloopafval veilig van het dak afgevoerd?
Bij voorkeur via een stortkoker die direct in de container uitkomt, of met een bouwlift of kraan. Materiaal van het dak gooien is gevaarlijk voor mensen beneden en geeft stof en schade. De zone onder de dakrand wordt altijd afgezet.